1. Powiedz kilka słów o sobie. Grałeś w piłkę nożną? Jeśli tak, to gdzie i do kiedy? Od kiedy pracujesz jako skaut i dla jakich klubów?

Swoje początki w świecie futbolu zacząłem jako zawodnik, jak większość ludzi w tym sporcie. Byłem amatorem/ półprofesjonalną. Moja kariera zawodnicza trwała jakieś 10 lat( od 2000 do 2010). Przez ten czas grałem w małym miasteczku o nazwie Loures. Karierę piłkarską kończyłem w wieku zaledwie 20 lat, ponieważ w tym czasie pracowałem już jako trener w małym klubie, w którym grałem (UD Ponte Frielas). W tym czasie zdałem sobie sprawę, że moja przyszłość jako trenera może być bardziej skuteczna oraz może obfitować w dużo większe sukcesy, niż jako piłkarz. W tym samym momencie rozpocząłem edukację na Uniwersytecie Sportowym w Lizbonie i rozpocząłem pracę jako trener w wieku zaledwie 18 lat. Z tego powodu w tym momencie zakończyłem karierę, ponieważ treningi jako trener i jako zawodnik były niemożliwe do pogodzenia jednocześnie- musiałem dokonać wyboru. 12 lat później wiem, że był to właściwy wybór. Jako zawodnik, na boisku byłem środkowym, raczej defensywnym pomocnikiem,  a czasem środkowym obrońcą w razie potrzeby.

Mój wybór, aby zostać trenerem jest w dużej mierze zdeterminowany w oparciu o mój profil jako piłkarza. Nie byłem zbyt dobry z technicznego punktu widzenia, ale kładłem duży nacisk na taktyczne podejście do gry. Byłem bardzo komunikatywny. Byłem liderem, co owocowało posiadaniem opaski kapitana przez większość czasu mojej przygody. Zawsze starałem się analizować przeciwnika i odkrywać ich słabe punkty.

Było to moim największym atutem. Potrafiłem momentalnie wprowadzić na boisku rady i zmiany, które usłyszałem z boku od trenera.

Pracę jako skaut zacząłem równocześnie z momentem podjęcia pracy jako trener (2008 rok).

Od pierwszego dnia jako trener zrozumiałem, że jeśli chcę odnieść sukces, muszę szkolić oraz rekrutować najlepszych zawodników w moim mieście. Wiedziałem, że muszę obejrzeć wiele meczów, w różnych ligach aby mieć rozeznanie, aby później sprowadzać najlepszych do mojej drużyny.

Więc od początku byłem trenerem i skautem. Jednocześnie szkoliłem zawodników oraz szukałem nowych aby wzmocnić skład.

Po 2 latach w UD Ponte Frielas zacząłem pracę w jednym z historycznych klubów w Portugalii (CF ?OS Belenenses?, jeden z 5 klubów, które zdobyły Mistrzostwo Portugalii) jako trener drużyny do lat 16. W tym samym czasie z moim przyjacielem, a także trenerem w Belenenses (Pedro Guerreiro) rozpoczęliśmy projekt rozwoju działu skautingu dla wszystkich drużyn młodzieżowych, aby pomóc klubowi pozyskać więcej utalentowanych graczy w Lizbonie.

W latach  2010-2014 pracowałem w CF “OS Belenenses”

Od tego momentu moja kariera trenerska nabrała rozpędu. Dostałem zaproszenie do pracy w Drugiej Lidze Portugalskiej (Clube Oriental de Lisboa) w lipcu 2014 roku jako asystent trenera pierwszego zespołu, szef akademii i szef skautingu. To był moment, w którym stałem się profesjonalnym skautem.

Pracowałem tam do roku 2017, kiedy to zostałem włączony do Wydziału Skautingu klubu w portugalskiej ekstraklasie, CD Tondela.

Od 2017 do teraz pracuje jako profesjonalny skaut, a także jako Koordynator Drużyn Młodzieżowych.

2. Myślisz, że skauting jest potrzebny? Jak wygląda sytuacja w Portugalii? Czy jest tam wielu skautów? Jak wygląda tam rynek?

Skauting jest niezbędny dla każdego klubu. Skauting to proces nie tylko po to, aby zdobyć utalentowanych graczy, ale także stwarzać nowe możliwości na rynku. W dzisiejszych czasach, trenerzy mają wiele rzeczy do zrobienia-  analizy, przygotowanie się na szkolenia i kursy. Dyrektorzy sportowi mają również wiele pracy. Muszą zająć się kwestiami prawnymi, logistycznymi i tak dalej i tak dalej, przez co nie mają czasu aby jeszcze śledzić graczy, którzy mogliby być przydatni w zespole. Uważam, że dobry i zorganizowany dział skautingu w relacji z dyrektorem sportowym, trenerem i zarządem może osiągać fenomenalne wyniki. W 2, 3 lata kluby mogą pozyskać wielu utalentowanych graczy by po 3 lub 4 latach sprzedać ich z wielkim zyskiem.

W Portugalii wszystkie kluby mają swoich skautów, ale tylko kilka klubów ma profesjonalny i zorganizowany dział. W profesjonalnych ligach w Portugalii wiele drużyn korzysta z niezależnych skautów, a nawet prosi agencje menedżerskie o pracę zwiadowczą, ponieważ same nie chcą wydawać pieniędzy na obserwacje.

Na wysokim poziomie, mamy 5, 6 klubów, które mają strukturę 4, 5 ludzi (głównego skauta i 3 lub 4 skautów) z budżetem na podróże by oglądać więcej spotkań na żywo by zrobić więcej niż inne kluby. Nie jest to łatwy rynek dla skautów, ponieważ w 36 profesjonalnych zespołach, może dwunastu nie potrzebuje innej pracy by się utrzymać.

W ostatnich latach wiele się na tym rynku zmieniło. Do gry weszło wielu niezależnych skautów. Aczkolwiek funkcjonujących w dalekich od ideału warunkach finansowych.

3. Jak porównać skauting w Portugalii ze skautingiem w innych krajach (Anglia, Hiszpania, Niemcy, Francja)

Proces rozwoju skautingu zawsze zależy od profilu klubów, a nie od krajów. Kluby szukają tak wielu różnych rzeczy. Uważam, że skauting opiera się na czymś więcej niż zasady panujące w danym kraju czy też lidze lub pomysłów dyrektorów sportowych.

Oczywiście profil gracza różni się między różnymi częściami piłkarskiego świata. W krajach Europy Południowej umiejętności fizyczne nie są tak ważne jak w krajach północnych.

Jedyną rzeczą, którą uważam za wspólną dla wszystkich jest poszukiwanie umiejętności technicznych, relacja z piłką, kluczowe umiejętności przy jej przekazywaniu do partnera oraz drybling. ?Bo na koniec (dnia)? wszyscy lubimy graczy z wielkimi umiejętnościami, zawodników potrafiących robić rzeczy, których normalny, pierwszy lepszy zawodnik, nie będzie potrafił.

Każdy klub ma swój własny profil zawodników na każdą pozycję na boisku, ale relacja z piłką jest decydująca.

4. Czy masz na swoim koncie jakieś ciekawe odkrycie? Zawodników, którzy są teraz w wielkim futbolu, dzięki tobie?

My skauci zwykle działamy obserwując niższe szczeble rozgrywkowe, ale oczywiście są zawodnicy, których odkrywamy i kontynuujemy jego obserwację. Są tacy, którzy po pierwszej rekrutacji  rozwijają się o wiele lepiej niż przewidywano, a inni okazują się przegrani w procesie życia, ponieważ inne sprawy, po za piłkarskie rujnują ich kariery. Mogę dać ci ciekawy przykład gracza, który grał w twoim kraju, który był  jednym z moich pierwszych odkryć.

Grał on 2 lata temu w Legii Warszawa, a jest nim Hildeberto Pereira.

Do dzisiaj żyjemy w świetnych relacjach, jako bliscy przyjaciele. Odkryłem go grającego po sąsiedzku wraz z przyjaciółmi, mającego wtedy 11/12 lat.

Jak już wcześniej wspominałem, przeprowadzałem skauting dla mojej drużyny jako trener. Hildeberto nie grał wtedy w żadnym klubie. Sprowadziłem go do mojego zespołu, gdzie wystrzelił jego potencjał. Po 2 latach zgłosiła się po niego SL Benfica. Zrobił niesamowitą karierę młodzieżową, został powołany do reprezentacji Portugalii  U18, U19 i U20. Grał w finale Młodzieżowej Ligi Mistrzów przeciwko FC Barcelonie w 2013 roku wraz z Gonçalo Guedesem.

Potem przeszliśmy do Nottingham Forrest, Legii Warszawa i wróciliśmy do Portugalskiej Primera Liga. Ten dzieciak 10 lat temu bawił się na osiedlu, w piasku z przyjaciółmi, bez klubu,  ale z wielkimi umiejętnościami technicznymi oraz osobowością, a także zdolnością uczenia się i przezwyciężania wszelkich napotkanych trudności.

5. Co jest najważniejsze w skautingu? Jakich umiejętności/cech szukasz?

Dla mnie jako profesjonalnego skauta ważne jest szukanie nieprzeciętnych umiejętności technicznych i jak i odpowiedniej psychiki. To są dla mnie 2 najważniejsze obszary. W umiejętnościach technicznych dużo analizuję, jaka jest relacja między zawodnikiem a piłką.

Zdolność do wykonywania wielu kluczowych elementów piłkarskich (podania krótkie i długie, drybling, strzały,  zdolność zarządzania piłką bez obaw, jakby była częścią jego ciała). Analiza gry obydwoma stopami. Silniejszą oraz słabszą, czy zawodnik ma obawy przed jej użyciem.

Jednocześnie łączę umiejętności techniczne z umiejętnościami umysłowymi. Decyzyjność jest kluczem do zatwierdzenia gracza. Zdolność do zrozumienia gry, czytanie i analizowanie gry i podejmowanie dobrych decyzji na boisku. Zwykle graczem, który ma duży procent w tym aspekcie jest zawodnik z wyższym poziomem koncentracji. Gra z głową w górze, dokonywanie dobrych wyborów między momentami ryzyka i momentami posiadania piłki. Relacja między zabezpieczeniem piłki dla zespołu a ryzykiem w kluczowych momentach. Te elementy sprawiają, że piłkarz jest w stanie odczytać przebieg gry, jeszcze przed otrzymaniem podania. Z tego powodu lubimy zawodników, którzy podejmują decyzje dobre i szybkie, którzy sprawiają wrażenie myślących krok do przodu przed innymi. Ta umiejętność daje decydującą zdolność gry, nawet jeśli nie posiadasz piłki pod nogami.

6. Co twoim zdaniem musi mieć zawodnik by w dłuższej perspektywie stać się piłkarzem  światowej klasy?

Na całym świecie wszyscy widzieliśmy  kogoś grającego z ogromnym potencjałem, z różnymi możliwościami technicznymi,  taktycznymi  lub fizjologicznymi, lepszymi niż ich rówieśnicy. Na najwyższym poziomie niewielki procent, który osiąga szczyt, udaje się zrobić solidną 10-15 letnią karierę w piłce nożnej. Na najwyższym poziomie potrzeba silnego psychologicznego wsparcia swoich możliwości technicznych i fizycznych.

Czynnik psychologiczny we wszystkich dziedzinach życia człowieka jest decydującym czynnikiem dla trwałego rozwoju osobistego, a piłka nożna nie jest w tym aspekcie wyjątkiem.

W futbolu jest cały zestaw specyficznych cech, które mają ogromny wpływ na poziom osobistej i zbiorowej akceptacji.

Odporność, poczucie własnej wartości, wizja przyszłości, cierpliwość, zdolność adaptacji i zdolność uczenia się są bardzo ważnymi wskaźnikami, aby ugruntować karierę. Z tego samego powodu my, jako skauci, nie powinniśmy kończyć procesu tylko w ocenie technicznej zawodników, ale także wejść w głębszą analizę pochodzenia, edukacji, rodziny, przekonań gracza, aby zrozumieć, jak zachowuje się w trudnych dla niego momentach. Gra przed 5000 widzów różni się od gry przed 30.000. Ładunek emocjonalny jest zupełnie inny. Poziom stresu waha się w obliczu tego typu przeżyć.

Z tego powodu zawodnicy, którzy pochodzą z bardziej problematycznych środowisk i nie mają odpowiedniego wsparcia ze strony klubów lub psychologów czy coachów, mogą łatwo zniknąć, ponieważ nie wiedzą, jak radzić sobie z trudnymi sytuacjami.

Sytuacjami, w których ich jakość jest kwestionowana, sytuacjami, w których trzeba zaadaptować się do nowego kraju, nowego miasta, które mogą powodować niepokój i trudności w radzeniu sobie z dyskomfortem, który wtedy powstaje.

7. Twoim zadaniem jest znalezienie nietuzinkowych zawodników. Jest wielu ludzi takich jak ty, chcących osiągnąć ten sam cel. Czy spotkałeś się z sytuacjami kiedy to skauci podkradają sobie zawodników?

Z mojego doświadczenia, w świecie skautów mamy wielki szacunek dla siebie nawzajem. Rozumiemy i wiemy, że tajne informacje, które nabywamy są dla nas bardzo istotne. Mam kontakty z wieloma skautami w Portugalii. Bardzo cenimy sobie etykę pracy. Ci, którzy pracują na wysokim szczeblu, rozumieją to i bardzo szanują pracę innych skautów. Mogę mieć wspaniałych przyjaciół pracujących w skautingu, ale nie będę naginał granic etyki pracy. Na przykład, jeśli mam wątpliwości co do gracza w jakimś kraju, mogę poprosić o  kilka odniesień do konkretnych aspektów, ale nie udostępniamy nazw graczy, którzy znajdują się na naszych  listach. Na przykład latem ubiegłego pojechałem do Polski na Mistrzostwa Świata do lat 20, widziałem tam wielu skautów, rozmawialiśmy, zjedliśmy razem obiad, ale kiedy zaczyna się mecz naszą uwagę koncentrujemy na boisku a nie na zaglądaniu do notatnika lub telefonu komórkowego innego skauta.

Myślę, że dzieje się tak, ponieważ wszyscy wiemy, że nawet będąc wielkimi przyjaciółmi, informacje odnośnie zawodników są tajne. To nasza praca. To dowód naszej wartości, sposób życia, który pozwala pracować z klubami i zarabiać pieniądze.

8. Kończąc naszą rozmowę, co byś doradził młodym graczom , aby mogli osiągnąć najwyższy poziom?

Podstawowa rada dla każdego młodego zawodnika, nigdy się nie poddawaj!

Mogą wyszukać w Internecie tak wiele przykładów zawodników, którzy byli w cieniu grając w akademiach młodzieżowych, graczy, którzy potrzebują czasu, aby zostać zauważonym. Większość zawodników w drużynach młodzieżowych nie ma tyle cierpliwości, aby czekać na swój moment i pokazać siebie. W niektórych akademiach trenerzy bardziej cenią tych, którzy są dojrzalsi fizycznie, mając jeszcze w zanadrzu innych, którzy potrzebują więcej czasu na rozwój. Każdy może osiągnąć sukces. Radzę skupić się na sobie, na swoim indywidualnym rozwoju. Trenować przede wszystkim umiejętności piłkarskie ale także umiejętności umysłowe i społeczne.

Autor: Adam Rybczyński.