komunikacja

Poradnik Młodzieżowego Futbolu to cykl artykułów skierowanych do młodych piłkarzy, ich rodziców, a także trenerów. Autorami tekstów są sami fachowcy, dlatego wszystkie zawarte tutaj informacje są niezwykle cenne i każdy z pewnością znajdzie w nich coś dla siebie. Zapraszamy do lektury!

AUTOR:
dr Łukasz Panfil – wykładowca, badacz, pasjonat – od 14 lat związany z edukacją dla sportu. Doradca w zakresie kariery dwutorowej sportowców i trenerów (m.in. przy Polskim Związku Piłkarzy). Współzałożyciel Wydziału Sportu Wyższej Szkoły Zarządzania i Coachingu oraz twórca koncepcji “Nowy Wymiar Edukacji dla Sportu” (e-studia Sport+ dla ludzi sportu). Założyciel pierwszej w Polsce platformowy e-learningowej UpYourLevel (nowatorskie kursy online dla trenerów i rodziców). Autor bloga “Młody Zawodnik Bez Tajemnic”.

 

Przeczytaj I część tego artykułu

WSKAZÓWKI DLA TRENERÓW

I. Co identyfikować (i rozwijać), gdy jesteś trenerem pracującym z dziećmi do 10. roku życia?

Jest to wiek, w którym zróżnicowanie tempa rozwoju jest bardzo duże, więc warto skupić się na tym, co jest wspólne i niezbędne dla wszystkich dzieciaków.

Są takie 3 elementy, na których powinieneś się skoncentrować, a samo trenowanie piłki nożnej powinno być jedynie narzędziem dla ich rozwoju, a nie celem samym w sobie. Dotyczy to zarówno dzieciaków z potencjałem jak i bez niego. Te 3 elementy stanowią idealne podłoże dla rozwoju młodych zawodników – zarówno tego holistycznego, związanego z kształtowaniem lepszych ludzi, jak i tego ukierunkowanego na kształtowanie przyszłych mistrzów.

Jeśli ich zabraknie – największy talent i tak się zmarnuje i prędzej czy później zrezygnuje ze sportu. Bez nich trudno rozwijać też postawę zwycięzcy.

Te elementy to:

  • radość z uprawiania sportu,
  • motywacja wewnętrzna,
  • autonomia (rozumiana jako samodzielność w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów).

Kilkanaście i kilkadziesiąt lat temu wszystkie te 3 elementy w dużej mierze kształtowały podwórka. Była zabawa, była motywacja wewnętrzna i, najważniejsze, była autonomia – sami musieliśmy wybrać składy, rozwiązywać sporne sytuacje, sędziować, ustalać taktykę itp. W każdym meczu dawaliśmy z siebie wszystko, ale tak naprawdę wynik był rzeczą najmniej ważną. Grało się pierwszy mecz o mistrzostwo podwórka, drugi o mistrzostwo miasta, trzeci o mistrzostwo polski, a czwarty o mistrzostwo świata. Na drugi dzień się przychodziło, zmieniało składy i grało od nowa.

“Największą zaletą gry na podwórku było to, że nie było jakiekolwiek ingerencji dorosłych.”

To podwórko kreowało największe gwiazdy, właśnie między innymi przez wzgląd na rozwój tych trzech elementów. W dzisiejszych czasach, gdy dzieciaki nie grają już na podwórkach, trenerzy, rodzice i nauczyciele muszą zadbać, żeby je rozwijać.

II. Co identyfikować (i rozwijać), gdy jesteś trenerem pracującym z dziećmi i młodzieżą między 10. a 13. rokiem życia?

Jak wyżej, czyli:

  • radość z uprawiania sportu,
  • motywacja wewnętrzna,
  • autonomia.

To nadal wiek, w którym nie dość, że zróżnicowanie tempa rozwoju jest ciągle duże, to jeszcze ryzyko rezygnacji ze sportu i “wypalenia” (przy nie zachowaniu ww. elementów) mocno się nasilają.

Równocześnie jest to już też wiek, w którym należy zwracać coraz większą uwagę na aspekty związane stricte z potencjałem do piłki nożnej. Tak więc tutaj powinieneś już systematycznie identyfikować i starać się rozwijać: różne dyspozycje do gry, różne składowe postawy zwycięzcy oraz umiejętności gry (oczywiście z naciskiem na grę indywidualną!).

Trening, zwłaszcza na późniejszych etapach i w odniesieniu do tych zawodników, którzy w przyszłości mają być mistrzami, zaczyna powoli być dominowany przez monotonię powtórzeń i ciężką pracę (także poza treningami). Ten moment często weryfikuje, kto ma odpowiednią motywację i determinację, a kto jej nie ma. Nie zmienia to faktu, że trener powinien pomóc młodym zawodnikom przejść przez ten trudny moment przejścia od zabawy do coraz cięższej pracy.

  • Co identyfikować (i rozwijać), gdy jesteś trenerem pracującym z dziećmi i młodzieżą między 13. a 16. rokiem życia?

Po tych trzech latach, jeżeli w odpowiedni sposób podeszliśmy do identyfikowania, mamy coraz lepsze rozeznanie, kto z naszych zawodników ma szansę w przyszłości być mistrzem i albo już oddaliśmy go do akademii (albo innej – lepszej – grupy lub szkółki), albo sami zdecydowaliśmy się pracować z nim dalej.

Nadal powinieneś rozwijać u swoich zawodników dyspozycje do gry, umiejętności gry i postawę zwycięzcy oraz stale monitorować ten rozwój, żeby z jednej strony pilnować, aby ci z potencjałem nie zatrzymali się w miejscu, a cała reszta zawodników miała frajdę z trenowania piłki nożnej.

To monitorowanie rozwoju jest też istotne z tego względu, że może się tak zdarzyć, że jeszcze w tym okresie u kogoś “wystrzeli” potencjał, którego wcześniej byłeś nieświadomy.

5 głównych grzechów identyfikowania talentów

Na koniec jeszcze jedna kwestia. W przypadku rozwoju talentów – i ogólnie – rozwoju sportowym dzieci bardzo często popełniamy błędy. Przedstawię je wam jako 5 głównych grzechów identyfikowania talentów:

  1. Zbyt częste stosowanie podejścia opartego na selekcji zamiast na identyfikowaniu!
  2. Ograniczanie się tylko do wybranej sfery w określaniu potencjału młodego zawodnika, np. tylko cechy fizyczne ALBO tylko umiejętności gry ALBO tylko sfera motoryczna!
  3. Ograniczanie się tylko do wybranej metody identyfikowania potencjału, np. tylko obserwacja w grze ALBO tylko testy sprawnościowe!
  4. Traktowanie identyfikowania jako jednorazowego aktu, co pokazuje nam tylko stan aktualny a nie proces, który powinien być dla nas najważniejszy!
  5. Nierejestrowanie wniosków/wyników z identyfikowania – w notatniku, Excelu lub gdziekolwiek indziej, do czego będziemy mieli w przyszłości dostęp (tylko wtedy będziemy mogli ocenić progres lub regres w rozwoju różnych aspektów)!

Identyfikowanie jest szalenie ważnym zadaniem trenerów. Jednakże zbyt często skoncentrowane jest wokół rywalizacji sportowej. To natomiast powoduje, że trenerzy zamiast dbać o holistyczny rozwój młodych zawodników i zamiast współpracować ze sobą w zakresie wyszukiwania i rozwoju tych z największym potencjałem, zaczynają rywalizować ze sobą “na wynik”, co powoduje wiele negatywnych skutków:

  • stawiając na wynik, siłą rzeczy koncentrują się na rozwoju umiejętności gry zespołowej, na co jest zdecydowanie za szybko i hamuje to rozwój umiejętności gry indywidualnej,
  • dobierają skład tak, żeby grali ci, którzy aktualnie mają największe dyspozycje do gry, chociażby fizyczne lub motoryczne – a często są to osoby, które niekoniecznie mają największy talent lub postawę zwycięzcy, ale zwyczajnie szybciej się rozwinęły,
  • tym samym zaniedbują młodych zawodników, którzy być może mają duży potencjał (wyrażający się w talencie i postawie zwycięzcy), ale u których występuje wolniejszy rozwój,
  • za wszelką cenę zatrzymują u siebie tych najbardziej perspektywicznych (którzy aktualnie robią im wynik) zamiast oddać ich do akademii albo do lepszej grupy czy też szkółki, w których będą mieli lepsze warunki rozwoju swojego potencjału!

Kończąc ten artykuł, zachęcam Was, żebyście zadali sobie 2 kluczowe pytania:

  1. Co powinienem/powinnam zrobić, żeby ucząc swoich podopiecznych piłki nożnej, rozwijać w nich “radość”, “motywację wewnętrzną” i “autonomię” oraz jakich kompetencji mi brakuje, żeby to robić jak najlepiej?
  2. Co powinienem/powinnam zrobić, żeby “nie przegapić” kogoś, kto ma duży potencjał (kombinacja talentu i postawy zwycięzcy) do gry w piłkę nożną albo żeby nie zaprzepaścić tego potencjału oraz jakich kompetencji mi brakuje, żeby nauczyć się identyfikować ten potencjał i go rozwijać?

Przeczytaj I część tego artykułu

Źródło: Asystent Trenera – wydanie specjalne (Dzieci 2)